Dnia 15 grudnia br. w kościele parafialnym pw. św. Jana Chrzciciela odbył się odbiór prac konserwatorskich przy drewnianym ołtarzu głównym. W spotkaniu uczestniczyli ks. proboszcz, przedstawicielka Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków – Delegatury w Bielsku-Białej p. Marta Dąbrowska oraz wykonawca prac. Prace odebrano bez zastrzeżeń; uzyskano zamierzony efekt techniczny i estetyczny, a konserwację przeprowadzono zgodnie z etyką konserwatorską.
Z radością informujemy, że dobiegły końca kompleksowe prace konserwatorskie przy drewnianym ołtarzu głównym w naszym kościele parafialnym pw. św. Jana Chrzciciela. Ten wyjątkowy obiekt – jeden z najważniejszych zabytków naszej świątyni – przeszedł gruntowne działania, które nie tylko przywróciły mu blask, lecz także odsłoniły zapomniane fragmenty historii, dotąd nieznane lub nieuporządkowane.
Kluczowym etapem prac był pełny demontaż ołtarza i szczegółowa analiza poszczególnych jego elementów. Już na początku, po zdjęciu konstrukcji, na ścianie absydy ukazały się zaskakujące odkrycia – iluzjonistycznie malowany, pierwotny ołtarz sprzed ponad dwóch stuleci. To jedno z najstarszych zachowanych malowideł tego typu na terenie naszej gminy, zapomniane i ukryte pod późniejszymi nawarstwieniami. Z parafialnych kronik wiemy, że obecny ołtarz został wykonany około 1790 roku „z barokowymi ozdobami”. Analiza konstrukcji potwierdziła, że jego pierwotna forma była inna niż ta znana nam współcześnie – za złoconym łukiem wieńczącym ołtarz odnaleziono fragmenty dawnych desek stanowiących zakończenie pierwszej wersji retabulum. Podczas rozwarstwiania elementów naczółka odsłonięto również deski z zachowaną najstarszą dekoracją malarską oraz odmiennym sposobem zwieńczenia, co stanowi cenne źródło wiedzy o pierwotnym wyglądzie ołtarza.
Źródła pisane wskazują, że w latach 1832–1838 proboszcz ks. Mikołaj Bahr zlecił budowę nowego ołtarza głównego oraz dwóch ołtarzy bocznych. W tym okresie najprawdopodobniej rozdzielono wcześniejszą konstrukcję główną, tworząc z jej fragmentów ołtarze boczne i uzupełniając je nowymi elementami – szczególnie łukami wieńczącymi, mensami i konsolami pod rzeźby. To właśnie z tamtego czasu pochodzi zachowana i ponownie wyeksponowana po konserwacji dekoracja kratownicy, którą dziś możemy podziwiać w centralnej części ołtarza. Na deskach zachował się również odcisk po pierwotnym obrazie, który zdobił ołtarz, choć niestety nie posiadamy informacji o jego wyglądzie.
W kronikach parafialnych zachowała się wzmianka, że w 1845 roku dokonano renowacji desek ołtarza oraz zamówiono nowy obraz św. Jana Chrzciciela – ten, który do dziś stanowi centralny punkt retabulum. W tamtym czasie naprawiono również rozsychające się deski zaplecka poprzez wstawienie drewnianych łączeń. Na elementach konstrukcyjnych – kolumnach, belkowaniu i cokołach – odkryto także inskrypcje z 1865 roku. Na drewnianych promieniach glorii natrafiono na podpis artysty Josefa Wirbitzky’ego z Cieszyna, twórcy również naszych konfesjonałów i ambony wykonanych w 1895 roku. Pod koniec XIX wieku przeprowadzono kolejne modyfikacje. W 1899 roku zakupiono rzeźby św. Anny z Marią oraz św. Józefa z Dzieciątkiem. Wtedy też wykonano nowe, szersze cokoły, które – co potwierdzają badania – są elementami dodanymi i ustawionymi już na marmurze ułożonym w 1883 bądź 1890 roku. Pod czas demontażu tych cokołów odsłonięto starsze, węższe deski ustawione równolegle do ściany absydy, które stanowiły część pierwotnej kompozycji.
W trakcie prac konserwatorskich uporządkowano wielowarstwowe dekoracje narastające na przestrzeni dziesięcioleci – warstwy przemalowań i aranżacje z różnych okresów historycznych zostały scalone i doprowadzone do harmonijnej całości. Szczególną uwagę poświęcono odsłonięciu i zabezpieczeniu dekoracji pochodzącej z czasu renowacji ołtarza i zamówienia obrazu z 1845 roku.
Dzięki przeprowadzonym pracom nie tylko zabezpieczyliśmy zabytek na kolejne dziesięciolecia, ale również uchyliliśmy rąbka jego bogatych i złożonych dziejów. Ołtarz główny – świadek historii naszej parafii – odzyskał dawny blask i stał się jeszcze bardziej wartościowym elementem naszego dziedzictwa.
konserwator
Daria Pilch
